Газсыздандыру кезінде сұйықтықтан, мысалы гельден, газ көпіршіктері, көбіне ауа, жойылады. Газсыздандыру сұйық шикізаттан еріген газдарды шығару үшін де қажет. Әйтпесе олар кейін дайын өнімде бөлініп, көпіршіктер түзер еді.
Өнімдегі ауа неге зиян
Қоспалау процестерінен кейін көбіне газсыздандыру қажет болады, өйткені сұйықтан бастап жоғары тұтқыр заттарға дейін өңдегенде жиі ауа мен газ қосындылары пайда болады. Олар:
- Майлар мен өсімдік майларының ащуына әкелуі мүмкін
- Тотығу мен түстің өзгеруін тудыруы мүмкін
- Иіс пен дәмді өзгертуі мүмкін
- Жабынды беттерді кеуекті әрі тесікті етуі мүмкін
Ал ауасыздандырылған өнімдер химиялық тұрғыдан тұрақтырақ және ұзағырақ сақталады. Өнеркәсіпте, мысалы, оттегінің ең төмен деңгейі қажет болатын барлық жерде – химияда, фармацевтикада және сусын өнеркәсібінде – суды газсыздандыру маңызды. Күнделікті өмірдегі мысал – газдалған минералды су бөтелкесін ашу.
Газдар қалай бөлінеді
Сұйықтықтар қыздырылып, бір мезгілде қысым төмендегенде газды ең көп бөледі. Бұл газдардың ерігіштігіне байланысты, ал ерігіштік Генри заңы бойынша парциал қысым төмендеп, температура көтерілген сайын азаяды. Газдар табиғи жолмен де бөлінуі мүмкін, мысалы көбік материалдарынан газ шыққанда.
Қолданылу салалары
Газсыздандыру әсіресе оттегіге сезімтал өнімдер үшін және көпіршіктер қасиеттерді нашарлататын жағдайларда маңызды. Екеуі де косметикаға тән: оттегі сақтау мерзімін қысқартады, ал газ көпіршіктері дисперсті фазаның коалесценциясын жеделдетеді. Басқа мысалдар:
- Аккумулятор массалары: оттегі дайын өнімді жарамсыз етер еді
- Майлар мен майлау материалдары: айдау алдында газсыздандыру кавитациядан болатын тозуды азайтады
- Лактар: қатаю немесе қолдану алдында газсыздандыру
- Сусындар мен соустар: газсыздандыру аэробты микробтардың өсуін тежеп, сақтау мерзімін ұзартады
- Сусабын: құрамындағы беттік белсенді заттар оны көбіктендіреді, сондықтан газсыздандырусыз оны құю мүмкін болмас еді
Газсыздандыру кезінде неге назар аудару керек
Вакуум ауа көпіршіктерін өнімде көтерілуі үшін мақсатты түрде үлкейтеді. Бұл ретте араластыру процесі тиімділікпен тығыз байланысты.
- Ыдыс көбіктенген массаға жеткілікті үлкен болуы керек, сонда ол қақпаққа жұқпайды және вакуумдық сорғыға түспейді
- Араластырғыш ауа көпіршіктерін ұсақтамауы керек
- Бірақ көпіршіктер бетке тезірек шығып, сонда жарылуы үшін ол жақсы араластыруы тиіс
- Араластырғышсыз бәрі көпіршіктердің көтерілу жылдамдығына тәуелді болып, өте ұзаққа созылар еді
Беттік белсенді заттар газ көпіршіктерін тұрақтандырғанда процесс қиындайды. Бұл қосалқы заттар негізінен эмульсияны немесе дисперсияны тұрақтандыруға арналған, бірақ олар көпіршіктерді де қаптап, оларды өте берік етеді. Шешім – ағынды оңтайландырылған араластырғыштар: үлкен сақиналы беттер өнімді бетке қарай жылжытады және сонда көпіршіктердің, тіпті көбік ішіндегілердің де, жарылуына көмектеседі. Осылайша газсыздандыру уақыты айтарлықтай қысқарады. Оған қарама-қарсы процесс – газбен қанықтыру.
Басқа процестер
Жиі қойылатын сұрақтар: газсыздандыру
Өнімдерді неге газсыздандыру қажет?
Ауа мен газ қосындылары тотығуға, майлардың ащуына, түстің өзгеруіне, сондай-ақ иіс пен дәмнің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Газсыздандырылған өнімдер химиялық тұрғыдан тұрақтырақ және ұзағырақ сақталады.
Вакуумда газсыздандыру қалай жүзеге асады?
Вакуумда ауа көпіршіктері мақсатты түрде үлкейіп, жылдамырақ көтеріледі. Ыдыс ұлғайған өнім массасына жеткілікті үлкен болуы керек, ал араластырғыш көпіршіктерді ұсақтамай, өнімді жақсы араластырады.
Сусабын мен душ гелін газсыздандыру неге қиын?
Беттік белсенді заттар газ көпіршіктерін тұрақтандырады және көбіктенуге бейім. Үлкен сақиналы беттері бар ағынды оңтайландырылған араластырғыштар өнімді бетке шығарып, газсыздандыру уақытын айтарлықтай қысқартады.
Газсыздандыру қандай физикалық әсерлерді пайдаланады?
Газдардың ерігіштігі парциал қысым төмендеп, температура көтерілген сайын азаяды (Генри заңы). Сондықтан әдетте қысымды төмендету және қажет болса қыздыру қолданылады.